Een lesidee voor natuuronderwijs dat is ontstaan in mijn schuur. Hier hing een verlaten wespennest en door deze mee te nemen in de klas werd de nieuwsgierigheid van de kinderen geprikkeld. Uiteindelijk ontstond er een werkvorm waarin observeren, onderzoeken en schrijven op een natuurlijke manier samenkomen.
De observatiekring als werkvorm in de klas
Ik nam een oud wespennest mee naar de klas en legde het in de kring op een vel zwart papier. De opdracht aan de kinderen was duidelijk: beschrijf wat je ziet, zonder te benoemen wat het is.
Al snel ontstonden er mooie observaties:
“Het lijkt op papier.”
“Een soort bal met laagjes.”
“Het lijkt een beetje op hout.”
Daarna mochten de kinderen het wespennest voorzichtig aanraken. Hoe voelt het? Wat valt op?
Deze werkvorm – de observatiekring – zorgt ervoor dat kinderen echt leren kijken, denken en verwoorden. Vanuit deze eerste verwondering ontstonden vanzelf gesprekken over wespen, nesten en eerdere ervaringen van kinderen.
Het schrijven van een verhaal
Het werd tijd om aan het werk te gaan. Wij schrijven op school veel teksten. Na de vakantie is het vaak een tekst over de vakantie, maar ik wil kinderen altijd de mogelijkheid geven om te kiezen uit twee onderwerpen.
Naast het schrijven over de vakantie konden de kinderen kiezen voor een tekst over een wespennest. Ze konden vervolgens kiezen voor:
- een informatieve tekst over het ontstaan van een wespennest;
- een (deels) fantasieverhaal over het leven in een nest.
De kinderen mochten daarom informatie opzoeken.
Voor beide opdrachten gold: het verhaal moet logisch en kloppend zijn. Daarom mochten de kinderen informatie opzoeken.
Wat opviel? Veel kinderen kozen voor het wespennest als onderwerp. Sommige kinderen combineerden zelfs beide vormen: eerst uitleg, daarna een verhaal.
De motivatie om te schrijven lag zichtbaar hoger dan bij een standaard schrijfopdracht.
Onderzoekend leren en nieuwsgierigheid prikkelen
Het wespennest bleef tijdens de les op de stamtafel liggen. Regelmatig liepen kinderen ernaartoe om nog eens te kijken of iets te voelen. De betrokkenheid was hoog, zonder dat ik daar veel voor hoefde te doen.
Op een gegeven moment kwam de vraag:
Wat zit er in het nest? Mag ik hem openmaken?
Precies wat je wilt bereiken.
Voorzichtig werd het nest geopend. De reacties waren vol verwondering:
“Er zitten nog dode wespen in!”
“Wauw, kijk hoe dit gemaakt is!”
Binnen enkele minuten stond een groot deel van de klas eromheen.
Verdieping en vervolg
Na het schrijven kun je de les verdiepen door samen met de klas informatie op te zoeken, bijvoorbeeld over hoe wespen leven en hun nesten bouwen.
Dit ga ik doen door de website van de Wespenstichting te gebruiken.
Heb jij kinderen geprikkeld door voorwerpen mee te nemen?
Deze les bevestigde voor mij opnieuw: je hebt niet veel nodig om goed onderwijs te geven.
Eén voorwerp kan al genoeg zijn om:
- verwondering te creëren;
- onderzoekend leren op gang te brengen;
- en kinderen écht te laten denken en schrijven.
Ik ben benieuwd: gebruik jij wel eens concrete materialen of voorwerpen in jouw lessen? Wat deed dat met de betrokkenheid van jouw groep?
Laat het ons weten door een reactie achter te laten onder dit bericht of jouw ervaringen te delen op de Facebookpagina van inmijnklas.nl.
Heb jij foto’s en plaats je deze op Instagram? Vergeet dan niet om inmijnklas.nl te taggen: @inmijnklas.nl of #inmijnklas te gebruiken.
